Starożytne Indie

ignacy1

375 wyświetleń

Witajcie!

Dzisiaj przeniesiemy się do starożytnej Azji, do kolejnego pomijanego rozdziału, bogatej historii ludzkości, która wywarła wpływ na cały kontynent. Przenieśmy się do starożytnych Indii. Przedstawiam wam cywilizację, która według ostatnich badań może wyprzedzać Sumerów o prawie tysiąc lat, zapraszam.

 

4000 tysiące lat p.n.e. nad rzeką Indus, na terenie dzisiejszego Pakistanu i Indii, zaczęła dynamicznie się rozwijać cywilizacja potomków Hindusów. Przedstawiciele naszego gatunku, jednak zamieszkiwał  te tereny dużo szybciej, gdyż właśnie tam znaleziono najstarsze dobrze zachowane szczątki człowieka rozumnego, które były sprzed ponad 30 tysięcy lat. Z tego powodu iż owa rzeka miała bardzo żyzne gleby dookoła,  sprzyjała ona osadnictwu i z czasem zaczęło dynamicznie rozwijać się rolnictwo, które wykształcono fundamenty pod naszą cywilizację. Imperium wynalazło i wykształciło sieci irygacyjne, które zwiększały wydajność ze zbiorów, dynamicznie rozwijając Cywilizację doliny Indusu. Głównie uprawiano pszenice, owies i ciecierzycę, hodowano także z wielkim powodzeniem zebu oraz kozy. Pod wpływem dynamicznego rozwoju agrokultury, wiele produktów rolniczych zaczęły masowo być eksportowane. Do tego dochodziły różnego rodzaje wyroby z plantacji w postaci jedwabiu, egzotycznych przypraw, czy cytrusów. Wraz z eksportem zaczął się rozwijać dynamicznie handel, tworząc przy tym szlak między Indiami a Bliskim Wschodem, Afryką i Europą. Na dodatek potomkowie Hindusów prowadzili ogromną ekspansję na pobliskie terytoria, uzyskując w złotym wieku powierzchnie ponad kilku milionów kilometrów kwadratowych. Oczywiście rozkwit handlowy i rolniczy miał ogromny wpływ na ludność, powodując powstawanie wspaniałych jak na starożytność miast. Jednym z najbardziej znanych takich aglomeracji było Mohendżo-Daro niedaleko wspominanej rzeki. Na przestrzeni lat miasto było na szlaku handlowym, co umożliwiło to ogromny rozwój w krótkim czasie. Na obecnym stanowisku archeologicznym odkryto, że na jego terenie była gęsta sieć kanalizacyjna, wodociągowa, dróg utwardzonych oraz ceglanych murów obronnych. Miasto miało kilka punktów handlowych, spichlerze, kuźnie, osiedla mieszkalne, warownie, pałac królewski i coś na wzór dzisiejszego uniwersytetu, gdzie dokonywano bogatych odkryć technologicznych. Mianowicie mieszkańcy bez problemu potrafili obrabiać metale, szkło, a także cegły, nie mieli też problemu z ceramiką, produkcją zaawansowanej broni, czy kalendarzem. Poza funkcją naukową i handlową Mohendżo-Daro odegrało znaczącą rolę w kulturze współczesnych Indii. Ludność lokalna w tamtym czasie miała swój wspólny język, pismo oraz z czasem religię- Hinduizm. W okresie szczytowym pojawiła się także filozofia, poezja i literatura. Wraz z piśmiennictwem oraz rozkwitem gospodarczym i społecznym, w celu podtrzymanie tego zaczęto tworzyć i rozwijać różnorakie instytucje, dające Cywilizacji nad brzegiem Indusu status większy niż ludu koczowniczego. Co do kwestii ustrojowej panowała tam oligarchia, razem z  wyraźnym systemem kastowym, który funkcjonuje niestety w społeczeństwie Indii do dnia dzisiejszego. Najbogatsza kasta braminów wywodząca się z domów urzędników, duchownych, kupców czy naukowców dominowała nad resztą, zaś najniższa warstwa nietykalni stanowili tanią siłę roboczą. Wszystko się rozwijało do połowy 2 tysiąclecia p.n.e. , kiedy doszło do gwałtownej zmiany ekosystemowej. Tereny żyzne pod wpływem zmian klimatycznych zaczęły zamieniać się w pustynie, dodatkowo panował i panuje tam klimat monsunowy, który był na tyle niekorzystny że przez kilkadziesiąt lat nie przynosił równowagi w ilości opadów, powodując przy tym susze oraz powodzie. Finalnie ostatnich mieszkańców dobiła epidemia malarii która przez następne kilka tysięcy lat podzieliła ludność na mniejsze plemiona lub państewka, przyczyniając się do tego, że powstała masa dialektów jak i języków znacznie od siebie różniących się (nawet alfabetem), powodując przy tym przeogromne problemy w komunikacji między mieszkańcami, których na szczęście ratuje język angielski.     

 

Podsumowując, Cywilizacja doliny Indusu to niesamowity fenomen ukazujący, że można zbudować niesamowite imperium, które i tak zawsze będzie kruche oraz podległe przyrodzie. Bez wątpienia stworzyło to zalążek kulturowy dla wielu następnych ludów zamieszkujących Azję, jak i współczesnych Indii.

 

W celu łatwiejszego zobrazowania, wam czytelnikom poruszanego tematu, zamieszczam tu kilka ciekawych zdjęć i map.

 

Mapa Cywilizacji nad brzegiem Indusu i jej wpływów kulturowych w szczytowym momencie:

Znalezione obrazy dla zapytania cywilizacja nad brzegiem indusu

Plan miasta Mohendżo-Daro:

Znalezione obrazy dla zapytania mohenjo daro city map

Mohendżo-Daro obecnie z widokiem na cytadele:

Znalezione obrazy dla zapytania mohenjo daro city today

System wodociągowo-kanalizacyjny:

Znalezione obrazy dla zapytania mohendżo daro kanalizacja

Dziękuję bardzo za przeczytanie wpisu do końca!

 

Źródła z których korzystałem:

-Google grafika

-National Geographic

-Discovery Chanel

 

 

 

 

 

 

  • Super 1
  • Wow 1
  • Lubię to 2


7 komentarzy


Rekomendowane komentarze

Temat jak najbardziej dobry, mnie osobiście nie ciekawi historia spoza europy, ale jak najbardziej obiektywnie patrząc, przekazujesz treść w ciekawy sposób. Dobra robota i oby kolejne wpisy były jeszcze lepsze!! 

  • Super 1

Podziel się komentarzem


Odnośnik do komentarza

Bardzo mi się wpis podoba, jak i sama tematyka takiego o to historycznego bloga.

Powodzenia w dalszym  rozwijaniu się.

- Cukrrrrr

Podziel się komentarzem


Odnośnik do komentarza

Pierwsi władcy summerów żyli nawet 40 tysięcy lat za czasów przed potopem. To zabawne jak ludzie dziś nie chcą ocieplenia klimatu i straszą "złym" dwutlenkiem węgla. Nauczono was nieświadomie kłamać, że dobro jest złe a zło dobre i myślicie że życie po 80 lat jest normalne. 🤣

Jak 6 tysięcy lat wstecz ma wyprzedzić summerów. To jest przecież mapa obecnej ziemi. A w ogóle zabawnie się ludzie kiedyś ubierali. 🤣

 

9 metrowy typ z iraku powodem napaści usa.jpg

Podziel się komentarzem


Odnośnik do komentarza
Gość
Dodaj komentarz...

×   Wklejono zawartość z formatowaniem.   Usuń formatowanie

  Maksymalnie dozwolone są tylko 75 emotikony.

×   Odnośnik został osadzony automatycznie.   Wyświetlaj jako odnośnik

×   Przywrócono poprzednią zawartość.   Wyczyść edytor

×   Nie możesz bezpośrednio wkleić grafiki. Dodaj lub załącz grafiki z adresu URL.

  • Inne wpisy

    • Przez MoraMiserium w Akademia Sztuk Niewidzialnych 1
      Kontynuujemy sztukę chińską, przepraszam za brak wpisu wczoraj już nadrabiam poprzednio skończyliśmy na okresie sztuki Song dzisiaj zaczniemy od okresu Yuan i Ming. Zapraszam !
      Okres dynastii Yuan (1279-1368) i Ming (1368-1644).
       
      Po najechaniu Chin przez wojowniczych Mongołów kraj został zniszczony. Władzę przejęła mongolska dynastia Yuan, założona przez wnuka Czyngis-chana, Kubilaj-chana. Stolica została przeniesiona do Pekinu, nazywanego przez Mongołów Chanbałyk. Sztuka chińska przetrwała, przyswojona i rozwijana również przez najeźdźców. W tym właśnie okresie w Chinach przebywał Marco Polo. Rozwijało się malarstwo pejzażu w kręgach uczonych, taoistów. Dzieła ich, tworzone dla grona przyjaciół i własnej przyjemności, zaopatrywane były w poetyckie, kaligrafowane komentarze. Obrazy tego okresu cechuje wyrazistość i ekspresja. DO najważniejszych należało tzw. „Czterech Wielkich Mistrzów”: Wang Meng, Huang Gongwang, Ni Zan i Wu Zhen. Zmieniły się także formy produkowanej ceramiki. Powstały nowe ośrodki wytwarzające naczynia o znacznie większych kształtach, pokryte wielobarwną glazurą o nasyconych kolorach, takich jak czerwień, błękit i brąz. W Jingdezhen (prowincja Jiangxi) rozpoczęto produkcję naczyń pokrytych grubą warstwą glazury w odcieniu jasnego błękitu, zdobioną motywami pąków lotosu lub lecących gęsi. Ceramikę tę nazywa się shu-fu od znaków shu i fu umieszczanych na naczyniach. Produkowano także na eksport. Do Persji wysyłano naczynia w kolorystyce biało-niebieskiej. Naczynia często wzorowano na metalowych naczyniach perskich, motywy dekoracyjne nawiązujące do perskich tradycji odbiegały od chińskich wzorców piękna.
      Po upadku dynastii Yuan władzę przejął przywódca chłopskiego powstania – Zhu Yuanzhang, który założył dynastię Ming. Chiny pod rządami nowej dynastii rozszerzają swoje panowanie, coraz częstsze stają się kontakty tego mocarstwa z Europą. Wzrasta masowa produkcja ceramiki (w 1712 r. w Jingdezhen działało ok. 3 tysiące pieców wypalających kilkaset naczyń dziennie) wysyłanej do wielu państw, w tym również do Europy. Dominuje wielobarwna ceramika o wzorach malowanych przed szkliwieniem i na nim (naczynia te powtórnie wypalano). Popularne były zdobienia motywami kwiatowymi (zwłaszcza chryzantemami, piwoniami), zwierzętami, krajobrazami i scenami rodzajowymi. Prostota dekoracji została zastąpiona, zgodnie z potrzebami rynku, wieloelementowymi motywami w ograniczonej do dwóch ilości barw (od dominującego w dekoracji koloru używa się różnych określeń przy klasyfikacji porcelany, np. famille noire, rose ). Przy tak masowej produkcji spadła jakość wyrobów. Początkowo naczynia dekorowali artyści, później nie brano już przy malowaniu pod uwagę kształtu i formy naczyń. Rozwój technologii pozwolił na uzyskanie czerepów naczyń o bardzo cienkich ściankach. Nadal wytwarzano naczynia jednobarwne, często o białym szkliwie, wzorowane na wyrobach okresu Song. Jednak ilość tych wyrobów była marginalna w porównaniu z ceramiką wielobarwną.
      Malarstwo kontynuowało wypracowane wcześniej wzorce. Duże znaczenie osiągnęły szkoły prowincjonalne. W prowincji Zhejiang, w szkole skupionej wokół Dai Jina (szkoła Zhe) malowano rozległe pejzaże operując ostrą linią i lawowaniem tuszem. W okolicach Wumen działała szkoła Wu skupiająca malarzy – poetów (m.in. Shen Zhou, Wen Zhengming, Qiu Ying). Ich ulubionym tematem stała się sosna o powykręcanych konarach, wczepiona w skały. Oprócz pejzaży rozwijało się malarstwo rodzajowe, będące często ilustracją dzieła literackiego. Gatunek ten wcześniej rozwinął się w Japonii i na nim najprawdopodobniej wzorowali się artyści chińscy. Twórcy ilustracji znaczną uwagę przywiązują do szczegółów codziennego życia, charakterystyki postaci. Za panowania dynastii Ming naprawiono budowany wcześniej Wielki Mur i znacznie go przedłużono. Rozbudowano Nankin i Pekin, zbudowano pałace w Suzhou i Hangzhou. W Pekinie powstało miasto z regularnie rozplanowaną częścią centralną, otoczone murami obronnymi, w których na osi głównych ulic umieszczono bramy wejściowe. Pałace i zespoły świątynne wyróżniały się wysokością i barwą. Miasto Zewnętrzne było zamieszkane przez kupców i rzemieślników. Od niego oddzielono murami i fosą Miasto Wewnętrzne z pałacami urzędników dworskich i książąt. W środku Miasta Wewnętrznego, za kolejnymi murami i fosą, znajdowało się Zakazane Miasto – kompleks pałacowo–ogrodowy, rozplanowany na 15 km², przeznaczony dla cesarza
      .

       
      Okres dynastii Qing 
       
      -Dynastia mandżurska, panująca w sąsiedniej Mongolii i Korei, wykorzystała prośbę o pomoc przy tłumieniu trwających powstań chłopskich, obaliła panującą dynastię Ming i przejęła władzę jako dynastia Qing. Po rozkwicie, który przyniosły rządy pierwszych władców, kraj popadł w okres stagnacji. Od połowy XIX wieku nasilały się wpływy mocarstw europejskich. Chiny stały się krajem półkolonialnym. Na skutek tendencji reformatorskich w 1911 obalono cesarstwo, a Chiny stały się republiką. Za panowania dynastii Qing nasiliły się wpływy sztuki europejskiej. Obrazy przywożone przez jezuitów pod koniec panowania dynastii Ming zainteresowały chińskich twórców, którzy próbowali je kopiować (np. Dong Qichang), przyswajając m.in. technikę malowania farbami olejnymi. Dla odmiany, jeden z jezuitów, Giuseppe Castiglione, nazywany w Chinach Lang Shining, opanował chińską technikę malowania tuszem i korzystał z niej w swojej twórczości. Jezuici (Attirent i Sichelbarth) przebywający w Chinach zaprojektowali i wybudowali Letni Pałac w stylu rokoko (letnia rezydencja w Pekinie została wpisana na światową listę dziedzictwa kulturowego UNESCO w 1998). Tak elementy tradycyjne przeplatały się i łączyły z napływającymi doświadczeniami kultur europejskich.
      -Innym nurtem malarstwa były nadal istniejące szkoły kontynuujące rodzime tradycje malarstwa. Yun Shouping zasłynął z umiejętności oddania kwiatów samą barwną plamą, Gong Xian – jako malarz pełnych dramatycznego napięcia pejzaży. Jednocześnie pojawili się indywidualiści, których dzieła nie były związane z żadną z wcześniejszych szkół. Zhu Da malował zdecydowanymi uderzeniami pędzla, jego wykonywane w tuszu kompozycje o ograniczonej ilości elementów charakteryzowała zwartość. Kun Can, Shitao i Gao Qipei odrzucili pędzel – malując palcem, paznokciem i patykiem uzyskiwali niespotykane wcześniej efekty. Związani byli z taoizmem lub buddyzmem (chán), tworzyli kompozycje pejzażowe związane z poszukiwaniem istoty rzeczy. Nad Wielkim Kanałem działała tzw. grupa Ośmiu Ekscentryków z Yangzhou (wśród nich był Jin Nong), w swojej twórczości nawiązująca do dawniejszej twórczości mistrzów – mnichów buddyjskich.
      -Zamiłowanie do dekoracyjności i zapotrzebowanie rynków europejskich (w Europie w XVIII wieku w sztuce panował barok) przyczyniły się do wytwarzania cztero- i pięciobarwnej ceramiki, w której kolor niebieski (kobaltowy) nanoszono przed szkliwieniem, pozostałe barwy: żółtą, zieloną, czerwoną i czarną – na szkliwie. Naczynia zdobione były bogatą, wieloelementową dekoracją złożoną z kwiatów, ptaków, pejzaży i scen rodzajowych. Manufaktury chińskie produkowały także ceramikę na zamówienie według dostarczanych wzorów oraz porcelanowe figurki kupców i żeglarzy. Ten eksport powodowany był panującą w Europie modą na chinoiserie. Podczas rządów Kangxi rozpoczęto produkcję naczyń z pokrywą ozdobioną motywami topniejącego lodu odsłaniającego rozkwitające gałązki śliwy – chińskiego symbolu wiosny. Inne cenne naczynia tego okresu to pokryte jednobarwną glazurą w kolorze błękitnym lub ciemnej czerwieni.
      -W architekturze, podobnie jak w innych dziedzinach sztuki, nadmiar dekoracji przytłacza formę. Wspornikom dachowym nadaje się bardzo skomplikowane formy, wszystkie elementy budowli zdobi się bogatą polichromią. Przykładem takiej architektury jest największa lamaistyczna świątynia Pekinu – Yonghegong (Pałac Harmonii i Pokoju) złożona z sześciu budynków z mnogością dekoracji. Pierwotnie budowla powstała ( w 1694) jako pałac księcia Yonghe z dynastii Qing (stąd nazwa). Zamieniony został on w świątynię dopiero w 1744, po przeniesieniu się księcia do Zakazanego Miasta.


    • Przez _blackswan w AlienBlog 8
      𝓦𝓲𝓽𝓪𝓶!
      Z tej strony _blackswan, lub jak kto woli Tae. 
       
      Wiem, że w sygnaturze napisałam, że wpis będzie dwudziestego piątego maja, ale się tak nie stało.
       
      ≡ Dlaczego? ≡
      Przyznam szczerze, iż po prostu zapomniałam, przez lekki natłok nauki (poprawianie ocen np.) - ale dziś wyjątkowo znalazłam czas (wcale nie podczas e-lekcji) na napisanie wpisu.
      Z góry przepraszam. Postaram się tak nie zapominać.
       
      ≡ Z czym do was dzisiaj przychodzę? ≡
      Przychodzę do was z czymś innym, niż "Czarnobylska Elektrownia Jądrowa". Chciałam opuścić na ten czas temat. Zrealizuję go niebawem. A teraz stwierdziłam, że może "powrócę" do czegoś smacznego... A dokładniej przepis na ciasto. Jeżeli mamy po prostu "smaka" na coś słodkiego, a mamy małą ilość produktów w kuchni - mamy możliwość zrobienia ciasta, które zajmie wyłącznie pojemność kubka. Tak! Chodzi mi o "Ciasto w kubku".
       
      ≡ Skąd odnalazłam przepis? ≡
      Znalazłam go na tej stronie. Po prostu zobaczcie. Jako, że wykorzystałam ten przepis, to są małe modyfikacje przepisu, zdjęcie, no i takie tam - dlatego go wam tu wstawiam.
       
      ≡ Co potrzebujemy? ≡
       
      ≡ Wykonanie ≡
      Zobacz go na tej stronie. Ja nie chciałabym przepisywać tego samego. Tutaj się nic nie zmienia, oprócz tego, że możecie ominąć punkt z nutellą, jeżeli jej nie dodajecie. Dodałam też do ciasta polewę z gorzkiej czekolady. 
       
      ≡ Zdjęcie ≡
      Za jakość przepraszam. Nie chciało mi się już bawić.
       

    • Przez MoraMiserium w Akademia Sztuk Niewidzialnych 3
      Dzień dobry bądź Dobry wieczór zależy kto, o której godzinie to czyta  , ja jestem Nick a dzisiaj zabiorę was do Chin. Dzisiaj przybliżę wam historię sztuki chińskiej, na prośbę waszą zrobiłem reaserch danych na temat chin i chciałbym zaznaczyć, że informacje pochodzą z różnych źródeł czy to internet czy też znajomi z Chin postaram się wam przybliżyć jak najbardziej potrafię, a więc zaczynajmy.
      Sztuka chińska - należy do najstarszych na świecie. Jej początki sięgają czasów neolitu. Systemy filozoficzne i religijne wykształcone na terytorium Chin cechuje poszanowanie rodzimej tradycji i tolerancja dla innych kultur. Są to podstawy, na których oparta jest ciągłość, łatwość asymilacji napływowych elementów i pewien konserwatyzm cechujący sztukę chińską. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na kształtowanie się kultury Chin była względna izolacja państwa, odciętego od sąsiadów naturalnymi, trudnymi do przebycia granicami. Sztuka chińska wywierała też silny wpływ na inne państwa: Koreę, Japonię, Tybet i Mongolię. Pierwsze bezpośrednie spotkanie sztuki chińskiej z europejską miało miejsce po podróżach i odkryciach Marco Polo. Masowy napływ jedwabiu, porcelany, wyrobów z laki itp., niekoniecznie o najwyższych walorach artystycznych, wyrobił opinię o chińskiej sztuce jako zjawisku związanym przede wszystkim z twórczością rzemieślniczą. Masowy import i moda na chinoiserie, odegrała znaczącą rolę w kształtującym się stylu rokoko. Dopiero w XVIII wieku architekt i podróżnik William Chambers wydał kilka publikacji o architekturze i sztuce ogrodowej. Jednakże proces poznawania kultury chińskiej rozpoczął się dopiero z początkiem lat trzydziestych XX wieku. Sztuka chińska dzieli się na wiele okresów oto one: 
      1 - Okres dynastii Shang-Yin (1766-1025 p.n.e.) i Zhou (1025-256 p.n.e.)
      2 - Okres dynastii Qin (221 p.n.e.-207 p.n.e.) i Han (207 p.n.e.-220 n.e.)
      3 - Okres Trzech Królestw (220-265), dynastii Jin, Epoka Południowych i Północnych dynastii i dynastii Sui (do końca 618)
      4 - Okres dynastii Tang (618-907)
      5 - Okres dynastii Song (960-1279)
      6 - Okres dynastii Yuan (1279-1368) i Ming (1368-1644)
      7 - Okres dynastii Qing (1644-1911)
      Zacznijmy od Okresu dynastii Shang-Yin .
      -Przyjmuje się, że najstarsze organizacje państwa powstały nad Huang He na terenie Chin w połowie II tysiąclecia p.n.e. Wykopaliska prowadzone w prowincji Henan, w pobliżu Anyangu i Zhengzhou, doprowadziły do odkrycia pozostałości obwarowanych miast, najprawdopodobniej pierwszych stolic z czasów dynastii Shang-Yin. Środek odnalezionych miast przecinała brukowana ulica. Pałac w Anyang, na planie prostokąta o wymiarach 30x9 m, zbudowano na usypanym tarasie ziemnym. Konstrukcja ścian wykonana była z drewnianych pali, pomiędzy którymi umieszczono ubitą glinę. Wewnątrz znajdowała się sala kolumnowa. Wśród budynków mieszkalnych odnaleziono liczne warsztaty rzemieślnicze.
      -W pobliżu miasta odkryto groby królewskie. Są to dwukondygnacyjne krypty o dużych powierzchniach (nawet 340 m²). Ściany i sufit ozdobiony jest dekoracją malarską, rzeźbą i inskrypcjami. Wewnątrz znaleziono wiele przedmiotów codziennego użytku, rzeźby wykonane w marmurze, nefrycie i brązie, ceramikę oraz skorupy żółwi i kości pokryte napisami (są to najstarsze zabytki pisma chińskiego).
      -Brązy odnalezione w okolicach Anyangu przedstawiają najwyższy poziom techniczny i estetyczny (nigdy już w Chinach mu nie dorównano). Poszczególne elementy, łączone później, wykonywane były metodą wosku traconego. Zdobił je niezwykle precyzyjny ornament (wyraźnie widoczny dopiero przy oglądaniu przez szkło powiększające). Dekorację stanowiły wyobrażenia potęg natury, symbolicznie przedstawianych w postaci dobrych i złych demonów. Rysunki zwierząt żyjących na ziemi są jej symbolami. Szczególną rolę odgrywa wąż, który przez okresową zmianę skóry stał się symbolem ciągłego odnawiania życia. Świerszcz, czasem przedstawiany w postaci znaku V, symbolizuje bieg, w którym życie pochodzi od ziemi i do niej powraca. Na naczyniach pojawiają się zatem postacie węża z głową tygrysa lub bawołu oraz maska z wytrzeszczonymi oczyma i krwiożerczym pyskiem z uniesionymi kącikami ust – taotie, demon symbolizujący siłę opiekuńczą chroniącą ludzi i uprawy. Kolejnym ważnym elementem zdobnictwa była linia: prosta lub krzywa, pokrywająca płaszczyzny wyrobów w różnym układzie. W zależności od postaci: spirala, zygzak itp. symbolizuje wodę, chmury i błyskawice.
      -Z kultem przodków związane są przedmioty wykonane z jadeitu i nefrytu. Sześć przedmiotów, tzw. sześć świętych nefrytów (szeroki pierścień z otworem w środku bi – symbol pierwiastka żeńskiego; tuba o zewnętrznym przekroju w kształcie kwadratu i wewnętrznym w kształcie koła cong – symbol pierwiastka męskiego; cztery symbole stron świata, identyfikowane z czterema porami roku) ułożonych w grobowcu w ustalonej rytuałem kolejności miało zapewnić zmarłemu zachowanie ładu w zaświatach.
      -Oprócz brązów wykorzystywanych w kulcie przodków, ok. 1000 p.n.e. pojawiły się naczynia z napisami mówiącymi o okolicznościach ich powstania. Często było to nadanie lenna, awans itp. W tym czasie pojawił się po raz pierwszy przy imieniu władcy przydomek Syn Nieba (okres przejęcia władzy przez dynastię Zhou. Nie zmieniły się zwyczaje, formy sztuki. W rytuałach dominującą rolę zaczęły odgrywać symbole Nieba (w okresie wcześniejszym były to symbole Ziemi). Około 900 p.n.e. nastąpiły również zmiany w motywach dekoracyjnych na brązach (symbole zostają zastąpione ornamentem w postaci plecionki i innych prostych wzorów). Spada też jakość wyrobów.
      Okres dynastii Qin
      Największym odkryciem archeologicznym związanym z czasami panowania dynastii Qin było znalezienie w 1974 r. w pobliżu grobowca Pierwszego Cesarza komory grobowej, w której ustawiono w szyku bojowym grupę ceramicznych postaci. W sumie, w trzech komorach odkryto grupę liczącą ok. 8 tysięcy rzeźb naturalnej i ponadnaturalnej wielkości. W grobowcu znaleziono postacie żołnierzy i urzędników, a także koni i wozów. Orszak terakotowego wojska w pełnym uzbrojeniu, złożony z postaci o indywidualnych rysach twarzy, w różnych pozach, towarzyszył w drodze w zaświaty cesarzowi. Rzeźby pierwotnie były pomalowane. Oprócz figur wykonanych z gliny, na obszarze w pobliżu grobowca znaleziono także przedmioty wykonane z brązu: wozy, rydwany, broń itp. Grobowca cesarza jeszcze nie odkopano. (Zespół grobowców wraz z terakotową armią został wpisany na światową listę dziedzictwa kulturowego UNESCO w 1987). Z osobą tego władcy związane są też: edykt nakazujący spalenie ksiąg i prześladowanie konfucjanizmu, reforma pisma, ujednolicenie systemu miar i wag oraz rozpoczęcie budowy Wielkiego Muru, którego budowa była kontynuowana z licznymi przerwami przez kolejne pokolenia.

      -W 1968 natrafiono na inny interesujący grobowiec. Jest nim nienaruszona krypta grobowa księcia Liu Shenga i jego żony Dou Wan (książęta z dynastii Han) znaleziona w Mancheng (prowincja Hebei). W wykutej w skale komorze znaleziono sarkofagi, w których złożono ciała ubrane w szaty wykonane z małych płytek nefrytu połączonych złotym drucikiem. Te nefrytowe szaty, przypominające zbroje, szczelnie okrywały zmarłych (z płytek nefrytu wykonano także buty, rękawice, hełmy i maski na twarze). W grobowcu znaleziono również wiele innych cennych przedmiotów: np. wozy z końmi, makietę pałacu i wiele innych cennych przedmiotów z brązu, laki, nefrytu, ceramiki i jedwabiu. Z wyposażenia grobowca najbardziej znana jest brązowa pozłacana lampa olejowa w kształcie klęczącej dziewczyny. Nefrytowe szaty były używane jedynie za panowania dynastii Han. Przysługiwały rodzinie cesarskiej i arystokracji. O randze zmarłego świadczył drut użyty do jej wykonania (złoty, srebrny lub brązowy).
      -W Okresie Walczących Królestw w architekturze wykształcił się typ rozległych zabudowań pałacowych, otoczonych murami obronnymi z bramami i wieżami, wznoszonych w ogrodach ze sztucznymi stawami. Styl ten przetrwał do XX wieku. Był on kontynuacją budowanych wcześniej budowli pałacowych i świątynnych na planie prostokąta. Ściany nadal konstruowano z drewnianych słupów z wypełnieniem z ubitej gliny lub suszonej cegły. Ściany tynkowano, czasem stosowano okładziny z kamienia. Budowle kryto płaskimi drewnianymi stropami, a nad nimi konstruowano zazwyczaj czterospadowe dachy. Budynki reprezentacyjne stawiano na kamiennych tarasach z fasadą skierowaną na południe. Pałace wznoszono wokół prostokątnych dziedzińców, na które prowadziła monumentalna brama. Dekorowano je płaskorzeźbami z drewna lub terakoty, malowidłami i kolorowymi dachówkami. Rozbudowa zespołów pałacowych polegała na stawianiu kolejnych, zamkniętych wokół dziedzińca jednostek. Czasem stosowano sklepienia pozorne. Łuk był stosowany przy budowie mostów oraz grobowców.
      Okres Trzech Królestw 
      -Po upadku dynastii Han rozpoczął się trwający 400 lat okres walk wewnętrznych i najazdów. Dopiero objęcie władzy przez dynastię Sui rozpoczęło ponowne zjednoczenie państwa. Na lata sprawowania władzy przez cesarza Yanga przypada czas adaptacji buddyzmu (choć pierwsze kontakty Chin z buddyzmem miały miejsce najprawdopodobniej już od 2 p.n.e. do 64 n.e.). Mimo że najstarsze rzeźby buddyjskie odnajdywane w Chinach datowane są na III wiek, za początek sztuki buddyjskiej przyjmowany jest zazwyczaj rok 400. W pierwszych latach związana była ze sztuką indyjską. W połowie IV wieku władcy dynastii Wei w Dunhuangu (prowincja Gansu) rozpoczęli budowę wykuwanych w skałach zespołów świątyń – Groty Tysiąca Buddów (zespół wzorowany na świątyniach indyjskich rozbudowywany był przez kilka kolejnych wieków). Ponad dwukilometrowy odcinek zajmuje 469 kaplic z glinianymi, pokrytymi polichromią posągami. Ściany ozdobione są licznymi malowidłami przedstawiającymi sceny z życia Buddy, krajobrazy, sceny rodzajowe i ornamenty.
      -Po przeniesieniu stolicy do Datongu w Yungang rozpoczęto budowę (w 460) kolejnego kompleksu złożonego z 42 skalnych świątyń, następny kompleks powstał w Longmen. Świątynie w Yungang, bez kolumnad, galerii i cel dla mnichów (typowych dla świątyń indyjskich) posiadają wnętrza podzielone na nisze, w których umieszczono posągi Buddy otoczonego bodhisattwami. Rzeźby ubrane są w wykonane w płaskim reliefie ceremonialne chińskie szaty. Bogato zdobione nisze pokrywają płaskorzeźby i polichromie. Większe wnętrza mają sklepienia podparte słupem w formie pagody. Najbardziej znany jest posąg siedzącego Buddy (7,6 m wysokości). Budowa świątyń w Longmen (prowincja Henan), rozpoczęta w 493, trwała do VIII wieku. Rzeźby w Longmen różnią się od powstałych w latach wcześniejszych. Postać Buddy jest szczuplejsza, a szaty układają się w sposób naturalny. Osiągnięto mistrzostwo w oddaniu ruchu, dramatyzmu i uduchowienia. Szczególnie podziwiany jest posąg Buddy w grocie Fengxian. Rzeźba o wysokości 17 m wykonana została w drugiej połowie VII wieku. Do przedstawień przeniknęły typowe dla Chin wizerunki smoków. Malarstwo VI wieku ukazuje trójwymiarową przestrzeń z perspektywą spojrzenia „z góry” na rozgrywające się wydarzenia (jest to ujęcie typowe dla sztuki chińskiej). Kolorystyka fresków zmienia się z dominujących barw zielonych, błękitnych i brunatnych (okres dynastii Wei) na barwy jaśniejsze i delikatniejsze. Od 30 listopada 2000 Longmen znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO.
      Okres dynastii Tang
       
      -Podczas panowania dynastii Tang w Chinach nastąpiło znaczne ożywienie gospodarcze. Handel i rzemiosło wpłynęły na rozwój miast. W rolnictwie wprowadzono uprawę herbaty i bawełny. Zbudowano liczną sieć dróg. Wynalezienie w VIII wieku druku blokowego pozwoliło na powielanie ksiąg buddyjskich i świeckich (np. poezji). Trwała rozbudowa zespołów świątynnych w Longmen. W latach 672 – 676 zbudowano tam świątynię ze wspomnianym wcześniej, wysokim na 17 m, posągiem Buddy Wajroczany. Wykuwane w skałach posągi coraz częściej oddzielano od skały, tworząc rzeźby pełne. Dekoracje malarskie pokrywające ściany komponowane są na całej płaszczyźnie, bez dzielenia na pasy. Coraz częściej pojawiają się sceny rodzajowe z życia codziennego. Postacie wtopione są w pejzaż, malarstwo podkreśla piękno natury, jej nieskończoność. Twarze wyrażają emocje, mądrość, skupienie, grację ruchów, bogactwo strojów. Te same tendencje są zauważalne w malarstwie zwojów. Początek VIII wieku to stopniowe ograniczanie wpływów różnych wyznań, również buddyzmu. Działania te osłabiły rozwój sztuki sakralnej.
      -Dekoracje komór grobowców w okresie panowania dynastii Tang przypominają wystrój buddyjskich świątyń. W 1960 r. odkryto grobowiec księżniczki Dai z VIII wieku. Zdobiące wnętrze obrazy ukazują sceny z życia dworskiego. Cechą wyróżniającą je jest oszczędność linii, czystość konturu i doskonałe ujęcie ruchu.
      Kamienny posąg Buddy w jednej ze świątyń w Longmen

       
      -Panowanie dynastii Tang związane jest z rozbudową stolicy kraju Chang’an (obecnie Xi’an), miasta liczącego w tym czasie ok. 2 mln mieszkańców. Z zachowanych budowli z tego okresu najbardziej znane są Wielka Pagoda Dzikich Gęsi (Dayanta) i Mała Pagoda Dzikich Gęsi (Xiaoyanta). Te dwie ceglane pagody były w późniejszych wiekach przebudowywane. Dayanta została zbudowana w 652 dla przechowywania świętych tekstów przywiezionych z Indii przez Xuanzanga. Pierwotnie była to pagoda pięciopiętrowa, dziś ma siedem kondygnacji i ponad 60 m wysokości. Mała pagoda Dzikich Gęsi została zbudowana w 706, odbudowana w XVII wieku. Najstarszą zachowaną drewnianą świątynią jest pochodzący z 857 pawilon Foguang Si na wzgórzu Wutai. Świątynia w formie hali o symetrycznym układzie została wzniesiona na niskim cokole. Dach, kryty dachówkami z barwną polewą, podparty jest systemem wsporników pokrytych dekoracją malarską. Jest to typowy przykład drewnianej architektury sakralnej tego okresu.
      Okres dynastii Song
       
      -Styl malarstwa zapoczątkowany w VIII wieku przez Wang Weia dał początek tzw. szkole południowej (nazwa pochodzi z XVII w., została wprowadzona przez Dong Qichanga) – zmierzającej do ujęcia natury przy minimalnej ilości środków. Szkoła tzw. północna opierała się na kompozycjach barwnych dążących za pomocą koloru do pokazania zmysłowego piękna natury. Z buddyjską szkołą chán związane jest malarstwo monochromatyczne, w którym mistrz przy pomocy tuszu starał się oddać istotę widzianego obiektu: pejzażu, zwierzęcia czy kwiatu. Uchwycenie natury stało się znacznie ważniejsze niż realistyczne jej oddanie z wiernością w każdym szczególe. Pejzaż stał się symbolem, malarstwo rodzajem filozofii. Teoria malarstwa mówiła o umiejętności wyobrażenia formy, każdy element krajobrazu stał się nośnikiem duchowych zasad, które starano się ująć w jedność podporządkowaną zasadom panującym w kosmosie.
      -W Chinach nie było zwyczaju wieszania obrazów na ścianie. Malowano je na zwojach. Obraz właściwie zawsze można było uznać za kompozycję otwartą (wynika to z charakteru zwoju otwartego z dwóch stron, układ ten symbolizuje nieskończoność świata). Dzieła oglądano i dyskutowano o nich na spotkaniach. Była to twórczość grupy ludzi wykształconych, którzy poznali tajniki malarstwa przy okazji nauki kaligrafii. Jednym z mistrzów pejzażu był Guo Xi (ok. 1020 – 1090). Dopatrywał się on piękna natury w jej zmienności. W swoim dziele Wielkie posłanie lasów i strumieni pisał o zmienności natury nie tylko w zależności od pór roku i regionu Chin, ale także o jej odmienności w zależności np. od miejsca jej obserwowania. Jego zdaniem malarz powinien tak długo obserwować pejzaż, aż utożsami się z nim i pojmie jego sens. Innym wielkim malarzem był Su Shi (1036 – 1101). Propagował on, w przeciwieństwie do Guo Xi, malarstwo spontaniczne, w którym intuicja a nie głęboka analiza pozwala oddać istotę rzeczy. Mi Fei (1052 – 1107) dbał przede wszystkim o nastrój kompozycji. Jego obrazy pełne są liryzmu, harmonii, spokoju. Pierwszymi Europejczykami, którzy zachwycali się malarstwem okresu panowania dynastii Song byli impresjoniści. Początkowo przypuszczali, że są to współczesne szkice nieznanych im twórców.

      do zobaczenia jutro  
      Nick